fbpx

Crkve u Lipljanu svedoče da vremena prolaze i ona najteža, ali da narod opstaje sa svetinjama

Цркве у Липљану; Фото: Н. Милосављевић

Lipljan je grad na Kosovu i Metohiji, koji se nalazi na 16 kilometara od Prištine i jedini je grad koji u jednom dvorištu ima dve crkve, crkvu Vavedenja Presvete Bogorodice, koja je jedan od najstarijih verskih objekata na Kosovu i noviji hram Svetih Flora i Lavra. U susret 90-toj godišnjici postojanja crkve Svetih Flora i Lavra, preostali Srbi u Lipljanu su zajedno sa svojim parohom pokrenuli akciju prikupljanja sredstava, kako bi se oslikala unutrašnjost crkve.

Crkva Vavedenja Presvete Bogorodice u Lipljanu sagrađena je početkom 14. na temeljima Vizantijske bazilike iz trećeg veka.

“Negde početkom 15. veka stradala od Turaka i unuštene su freske, uništen je i gornji deo crkve, zato ovde imamo dva sloja freski, jedne iz perioda 14. veka kada su sagrađene, druge posle druge obnove, u 18. veku. Ne zna se tačno ko je ktitor crkve Vavedenja Presvete Bogoridice, ali se zna da je bila zadužbinska crkva nekog od vlastelina iz, Stefana Dečanskog, jer ima pisani trag 1331. godine. Pominje se da su freskopisci bili potpisani na levoj strani oltarskoj. Inače ovo je specifična crkva zato što ima zidani oltar. Sve ostale crkve koje su rađene u tom periodu su drveni ikonostas, samo je crkva u Lipljanu Vavedenja Presvete Bogorodice sa zidanim oltarom i sa freskopisom”, ispričao nam je istoriju o ovoj crkvi Lipljanski paroh, protojerej Dragiša Jerinić.

Crkva Vavedenja Presvete Bogorodice

Pored ovoga hrama, u dvorištu je 1934. godine sagrađena još jedna crkva, posvećena svetiteljima Floru i Lavru.

“Smatra se da su u gradnji Lipljana i crkve Vavedenja u Lipljanu graditelji bili i zidari Sveti Flor i Lavr, te je kasnije sagrađena i nova crkva u Lipljanu koja je posvećena Svetim mučenicima Floru i Lavru. Projekat za crkvu je radio Aleksandar Deroko, isti onaj arhitekta koji je učestvovao u izradi projekta za hram Svetoga Save u Beogradu”, navodi otac Dragiša.

Oko tri stotine preostalih Srba u Lipljanu, zajedno sa svojim parohom, odlučili su da svojim crkvama daju novi sjaj.

“Sada mi meštani koji živimo ovde i naša dijaspora, vodi veliku akciju gde imamo stvarno veliku pomoć našeg naroda prvo u parohiji, a onda u dijaspori, kako bi smo pokušali da do 2024. godine oslikamo kompletno unutrašnjost crkve Svetih Flora i Lavra, pošto smo spoljašnji deo već uradili”, priča nam Zoran Simijonović, koji je i član Crkvenog odbora.

Protojerej Dragiša Jerinić kaže da je u crkvi Vavedenja Presvete Bogorodice do sada urađeno novo osvetljenje i da je pod fugovan između kamena, a da je u planu obnova priprate.

“Širu akciju smo pokrenuli da se u novoj crkvi Svetog Flora i Lavra uradi ikonostas i freskopis, što je moja želja, i želja i volja preostalih meštana u Lipljanu. Što će reći jedan moj komšija ovde, „nikada manje Srba nije bilo u Lipljanu, a nikada se nije pokrenulo više da se radi na obnovi crkava“”, ističe otac Dragiša.

Crkva Svetih Flora i Lavra

A opstaju crkve u Lipljanu zajedno sa Srbima, iako su često na meti vandala.

“Sam Lipljan je mnogo nastradao u toku martovskog pogroma 17. i 18. 2004. godine. Svi preostali Srbi koji su živeli u samom centru grada bili su proterani, vratili su se nakon nekog perioda njih možda jedan posto. Nažalost sada imamo veoma mali broj Srba da živi u centru, jedino su preostali u ovom delu koji se naslanja na crkvu, jer Bogu hvala stara crkva u Lipljanu nas štiti, zato što je ovde urađena specijalna zaštićena zona i ovde ne mogu da nam se približe da grade velike zgrade, i to nas čuva i štiti, tako da su na taj način donekle zaštićeni preostali Srbi u ovom delu Lipljana”, kazuje protojerej Dragiša Jerinić.

U samom gradu Lipljanu, jedino sigurno mesto za preostale Srbe je crkveno dvorište.

„Jedini stožar okupljanja nas Srba je naša crkva u kojoj vidimo jedini izlaz, jedini spas i kao jedini garant našem ostanku i opstanku na ovim prostorima“, navodi učitelj OŠ „Braća Aksić“ u Lipljanu, Slavomir Mirić.

Glavna kapija za ulaz u crkveno dvorište gde se nalaze ove dve crkve, preko cele godine je zatvorena, otvara se jedino za vreme većih praznika, pa će tako biti otvorena za predstojeći Božić.

Ana Marković
%d bloggers like this: